تبليغاتX
مرجع فارسی دامپزشکی
دانستنی های حیوانات اهلي و مقالات تخصصی دامپزشکی
 همواره سعی شود که ازیک غذای متعادل وبالانس درتغذیه سگها استفاده گردد. بدین معنا که همواره نباید ازیک عنصرغذایی آماده بالانس وجود ندارد می توان با استفاده ازگوشت وغلات(گندم. ذرت. برنج) غذای متعادلی را تهیه دید.

 

* درصورت تغییرغذا به تدریج این عمل را انجام دهید.

* کنسروهای بازشده را همواره دریخچال نگهداری کنید تا دستخوش فساد نگردد. به خاطرداشته باشید که غذای باقیمانده درظرف غذای حیوان را هرچه سریعترپس ازسیرشدن آن دوربریزید وظرف مربوطه را شسته وخشک نمائید. زیرا ظرفهای کثیف محیط مناسبی برای تکثیروتجمع میکروبهای خطرناک هستند.

* سگ باید همواره آب تمیزوتازه دسترسی داشته باشد. نوشیدن آب یکی ازبرنامه های اصلی درتغذیه محسوب می شود.

* ظرف آب نیزباید هرروز به خوبی شسته شده وبا آب تازه پرشود.

* آب وغذای فراهم شده باید حرارت معمولی اتاق را داشته باشند به طوریکه نه خیلی گرم ونه خیلی سرد باشند.

* ظرف غذا باید ازجنس فلز(ترجیحا استیل) باشد تا دام نتواند آنها را بجود وخرد کند واحتمالا قطعاتی ازآنها را ببلعد. درهمین راستا استفاده ازظروف یکبارمصرف پلاستیکی که به راحتی قابل خردشدن هستند به هیچوجه توصیه نمی گردد. ظرف غذای سگها را معمولا سنگین می سازند تا نتوانند آنها را واژگون نمایند. همچنین ظروف غذا باید به اندازه کافی بزرگ بوده ودیواره دارباشد تا ازریختن غذا به زمین جلوگیری گردد.

* همچنان که گفته شد درموارد خاصی نظیربالغ شدن ومتوقف شدن روند رشد. بیماری. چاقی. آبستنی وشیردهی نیازهای غذایی سگها تغییرمی کند. دراین صورت باید نسبت به تکمیل یا کاهش عناصرغذایی جیره اقدام گردد. دریک چنین مواردی بهتراست که با دامپزشگ خود یا سایرافراد با تجربه مشورت نموده وازتوصیه های آنها استفاده نمائید.

* هیچگاه بیش ازحد به سگ خود غذا ندهید وازپرخوری آن جلوگیری نمائید. چنانچه دربین وعده های اصلی غذا به حیوان جایزه های خوراکی متعدد بدهید ویا دائما برایش غذا بریزید سگ نیزآنها را خواهد خورد. بدین ترتیب زمینه چاق شدن اورا فراهم آورده اید واین امربه مرورزمان به سلامتی آن بخصوص مفاصل حیوان لطمه خواهد زد.

* استفاده ازغذاهای سفت نظیراستخوان بطورمنظم توصیه می شود. جویدن این مواد سخت یا لقمه های خشک ازسوئی به تمیزشدن دندان کمک نموده وازوسوی دیگرباعث شکل گیری وسلامت لثه ها می گردد.

* غذای دام را ترجیحا باید صاحب دام به اوبدهد. این امردرواقع یک اصل تربیتی است.

 

منبع:نگهداری و تربیت سگ  (دکتر مشهدی رفیعی)

+ نوشته شده در  86/05/28   توسط محمد حسین  | 

 

میكروچیپ – سیستم شناسایی الكترونیكی جاندران

 روشهای سنتی و قدیمی جهت شناسایی جانداران شامل پلاكهای الصاقی، خالكوبی و علامت گذاری بوده كه این روشها دارای معایب بسیار زیادی بوده و در سیستم های مدیریتی و نظارتی اختلالاتی را ایجاد می نمایند. حال با توجه به پیشرفت علوم در جهان، سیستم های نوین جایگزین روشهای قدیمی گردیده و راندمان و بهره وری نیز بهمان میزان توسعه می یابد.
در دو دهه اخیر تكنولوژی میكروچیپ تحول و تغییر عظیمی را در سیستم های شناسایی ایجاد نموده و بعنوان یك اساس شناسایی مكانیزه در جهان مطرح شده است. این تكنولوژی بر اساس شناسایی توسط امواج رادیویی استوار بوده و بدون نظارت و تفسیرهای نظری و شخصی انجام می پذیرد. میكروچیپ تنها روش شناسایی دائمی و مطمئن جانداران بوده كه می تواند در كوتاه ترین زمان، جمعیت كثیری از جانداران را مورد شناسایی قرار دهد
.
این سیستم شامل سه بخش مهم: میكروچیپ، دستگاه بازخوان و بانك اطلاعاتی می باشد. میكروچیپ به عنوان اصلی ترین جزء به اندازه یك دانه برنج بوده كه عاری از هر گونه منبع الكتریكی می باشد. میكروچیپ در زیر پوست جاندار كاشته می شود بطوریكه این عمل كاشت نظیر واكسیناسیون بوده و بسیار ساده و بدون درد انجام می پذیرد. هر میكروچیپ دارای یك كد اختصاصی بوده كه در زمان ساخت توسط اشعه لیزر طراحی می گردد. این كدها غیر قابل تغییر و یا جایگزینی بوده و در تمام مراحل حیات جاندار به عنوان عامل دقیق شناسایی استفاده می شود. میكروچیپ در داخل محفظه شیشه ای كه قابلیت تطابق با بافت زنده موجود را دارد قرار می گیرد این محفظه از ایجاد واكنش های ایمنی جاندار جلوگیری می نماید لذا میكروچیپ تا انتهای عمر جاندار در بدن بدون هیچ گونه عارضه ای باقی می ماند. دستگاه بازخوان، میكروچیپ را توسط امواج رادیویی فعال نموده و امواج برگشتی به دستگاه، كد اختصاصی میكروچیپ را تعیین می نماید. انواع دستگاههای بازخوان ثابت و قابل حمل در دسترس می باشد. كد اختصاصی میكروچیپ وارد سیستم بانك اطلاعاتی گردیده و اطلاعات جاندار از بدو تولد تا انتهای عمر آن نگهداری و ذخیره و پردازش می شود
.
در سال ١٩٩٦ میلادی سازمان غذا و داروی ایالت متحده آمریكا- FDA تائیديه استفاده از میكروچیپ قابل تزریق را در جانداران صادر كرده و در همان سال نیز سازمان USDA استاندارد اختصاصی محل كاشت میكروچیپ در هر جاندار را تعیین نمود. در سال ٢٠٠١ میلادی نیز كمیته بین المللی ثبت حیوانات پس از آزمایشات اختصاصی، تائیدیه قانونی استفاده از این سیستم را اعلام نمودند. همچنین میكروچیپ ها تحت استاندارد های جهانی ٩٠٠١ ISO طراحی و ساخته

می شوند. در ایران نیز در سال ١٣٨٢ سازمان دامپزشكی كشور پس از بررسی و مطالعه این تكنولوژی، بر اساس طرح جامع آقای دكتر جلیل زاده، تائیدیه علمی و فنی را اعلام نمود.
در حال حاضر این سیستم به طور وسیعی در كشورهای مختلف جهان نظیر آمریكای شمالی، آمریكای جنوبی، اروپا، آسیا، استرالیا، اقیانوسیه، آفریقا و خاور میانه استفاده می شود. این روش در كلیه جانداران اعم از بزرگ و كوچك نظیر اسب، گاو، گوسفند، طیور، آبزیان، ‌حیوانات آزمایشگاهی، حیوانات خانگی، حیوانات باغ وحش و بالاخره طبیعت وحش كاربرد دارد.
+ نوشته شده در  85/12/15   توسط محمد حسین  | 

مار خزنده‌ای فلسدار و مهره‌دار است که با مارمولک خویشاوندی نزدیک دارد. مارها موجوداتی مرموز هستند و با وجود آنکه اغلب مردم از آنها وحشت دارند از پر طرفدارترین جاندارانی می‌‌باشند که می‌‌خواهیم راجع به آنها اطلاعات کسب کنیم. تا کنون حدود 3000 گونه از این موجودات شناسایی شده‌اند که در این میان فقط حدود 400 گونه آنها سمی هستند و از میان آنها فقط 50 گونه خطرناک بوده و می‌توانند برای انسان مشکل ساز باشند. در ضمن باید بدانیم که مارهایی که سمی هم نیستند ممکن است شما را گاز بگیرند که در اینصورت جای هیچ نگرانی نیست.

برای دریافتن میزان خطر مارها می‌توان به آمار مراجعه کرد، برای نمونه در ایالات متحده سالانه بیش از 40 هزار مورد مرگ در اثر تصادفات رانندگی وجود دارد در حالی که بر اثر مارگزیدگی بطور متوسط فقط تعداد 15 مرگ گزارش می‌شود.

 

 

زيستگاه مارها

مارها بجز در قطب جنوب تقريباً در ساير قسمت‌های دنيا وجود دارند. اغلب مارها روی زمين يا زير آن زندگی می‌کنند اما برخی از انواع آنها هم وجود دارند که درختان يا آب را محل زندگی خود برميگزينند. کنار رودخانه‌ها و مردابها نيز از جمله مکانهای مورد علاقه برای زندگی اين خزندگان می‌‌باشد. گونه‌های جالبی از مارها در آسيای جنوب شرقی مشاهده شده است که توانايی پريدن نيز دارند و بسادگی از شاخه درختی به شاخه ديگر می‌‌پرند.

شیوه شکار

خطر مارها را می‌توان به دو دسته تقسيم کرد، اول آنهايی که با سم خود می‌توانند باعث مشکلاتی در سيستم عصبی يا گردش خون طعمه شوند و دسته دوم آنهايی که با قدرت ماهيچه‌های خود می‌توانند طعمه را تحت فشار قرار دهند يا خفه کنند. اين نوع از مارها با آرامش خيال آنقدر منتظر می‌‌مانند تا طعمه به آنها نزديک شود و سپس در زمان مقتضی خود را به دور آن پيچيده آنقدر فشار می‌‌دهند تا جانور - يا انسان! - از نفس کشيدن باز ايستد. در حالی که مارهای سمی پس از تزريق يا پاشيدن سم به طعمه منتظر می‌‌مانند تا طعمه از پای در آيد. پس از ازپای در آوردن طعمه چه با سم و چه از طريق فشار دادن، از آنجايی که مارها دندان برای جويدن يا خرد کردن ندارند مجبور هستند که طعمه خود را درسته ببلعند و سپس توسط ترشحات معده آنرا هضم کنند.

خوراک مارها

با توجه به اندازه و ابعاد، يک مار عادی ممکن است انواع کرم، حشرات، انواع موش، انواغ تخم مرغ ساير حيوانات، قورباغه و غيره را بعنوان غذا برای خود انتخاب کند.اما مارهايی که جثه بزرگتری دارند ممکن حيواناتی در ابعاد خود را نيز ببلعند برای نمونه يک تيرماهی (افعی) با وزن 70 کيلوگرم بسادگی می‌تواند يک حيوان 70 کيلوگرمی را بلعيده و هضم کند.

زادآوری مارها

اغلب مارها بوسيله تخمگذاری زادآوری (توليد مثل) می‌کنند. تخم مارها بسيار سفت می‌‌باشد و حالت چرم مانند دارد بگونه‌ای که در برخی موارد نوزادان بدون کمک مادر نمی‌توانند از تخم بيرون بيايند. دليل نرم بودن پوسته تخم آن است که مارهای ماده برای حفاظت از تخم‌ها اغلب آنها را در بدن خود تا هنگام تولد نوزادان نگاه می‌‌دارند. جالب است بدانيد که اغلب بچه مارها در قسمت جلوی سر خود به هنگام بيرون آمدن از تخم دندان ويژه‌ای دارند که به دندان تخم‌شکن معروف است و توسط آن قاعدتا" بايد بتوانند پوسته تخم را پاره کنند.

حقايقی راجع به مارها

بزرگترين مارها در دنيا متعلق به خانواده‌ای هستند بنام اژدرماران (Boidae) که اژدرمار (بوآ) و افعی نيز از اين خانواده می‌‌باشند. طول برخی از اين مارها از 0.6 متر تجاوز نمی‌کند. اما تعدادی از انواع آنها هستند که طول آنها به بيش از 9 متر ميرسد.

- مارهايی که در دريا زندگی می‌کنند دارای آبشش نيستند و برای تنفس مجبور هستند که به سطح آب بيايند. اما با اين حال توانايی آنرا دارند که ساعتها زير آب بدون آنکه روی سطح آب بيايند، بمانند. آنها توانايی آنرا دارند که در اين مدت از اکسيژن محلول در آب استفاده کنند.

- تاکنون حدود 2500 گونه مار شناسايی شده است که از اين ميان فقط 20 درصد از آنها سمی هستند.

- يک مار بزرگ پيتون می‌تواند يک موجود زنده به وزن 70 کيلوگرم را به راحتی ببلعد، اما هضم اين لقمه ممکن است برای او بسيار دشوار باشد.

- مارها دارای حس بويايی بسيار قوی هستند و از آن برای جستجو و شکار استفاده می‌کنند. علاوه بر اين برخی از انواع مارها با تشخيص حرارت بدن طعمه، آنرا رديابی و شکار می‌کنند.

- بسياری از گونه‌های مار از جمله مار کبری از طريق ارتعاشات هوا نمی‌توانند چيزی بشنوند. برعکس آنها لرزش ناشی از حرکت يا صوت را از طريق بدن خود که روی زمين می‌‌باشد احساس می‌کنند.

- مارها توانای حرکت با سرعت بالا را ندارند. بيشترين سرعتی که برای حرکت مارها ثبت شده است حدود 13 کيلومتر بر ساعت می‌‌باشد.

- بيشترين طول عمری که برای يک مار مشاهده شده است کمتر از 30 سال می‌‌باشد که مربوط به نوع آناکوندا (Anaconda) و کفچه‌مار سياه می‌‌باشد.

- سم مامبای سياه (Black Mamba) باعت مختل شدن سريع اعصاب می‌شود و از قويترين سموم شناخته شده مارها می‌‌باشد. برای همين اغلب پادزهرهای سم مار را از آن می‌‌سازند.

- مارها به دلیل کوچک بودن بخشی از مغزشان که وظیفه یادگیری را بعهده دارد هرگز توانایی یاد گیری ندارند.

- اغلب مارها حدود 200 دندان دارند که از آن برای نگهداری از طعمه خود استفاده می‌کنند. آنها بهیچ وجه به کمک این دندانها نمی‌توانند طعمه را بجوند چرا که این دندانها به سمت عقب متمایل می‌‌باشند، اما با آنها گاز میگیرند.

انواع مارها

نمونه‌های ازمارها

  • کفچه‌مار (کبرا): Naja naja
  • مار جعفری: Echis carinatus
  • افعی شاخدار: Pseudocerastes persicus
  • تیرمار: Psammophis schokari
  • مار آبی: Natrix natrix
  • افعی سیاه
  • مار زنگی
  • مار مرجانی
  • یله‌مار
  • قمچه‌مار
  • مار پلنگی
  • شترمار
  • ‌مار قطایی
  • افعی داوودی
  • مار آتشی
  • شترمار شیرازی
  • آلوسر
  • افعی قفقازی
  • مار گورخری
  • وایپر
  • آناکوندا

انواع مارها از لحاظ نوع سم

1- بعضی از مارها دندان سمی در جلو ودندانهای ريز را در عقب دارند نوع شکل دندانهای سمی اين نوع از مارها به صورت لولای شياردار می باشد مانند مار کبری مار دم پهن دريائی نمونه دوم دندانهای ريز را ندارند وفقط دندان سمی دارند اين نوع از مارها نيز بسيار خطرناک هستند مانند افعيها نمونه سوم مارهای هستند که ابتدا دندان ريز قرار دارد سپس دندانهای سمی اين نوع ازمارها رابه دليل اثر کمتر دندان سمی مارهای نيم سمی می گويند نمونه چهارم مارهای غير سمی ميباشند که از طريق انقباض عضلانی فعاليت خود را انجام می دهند مانند بوآ و پيتون اما انواع سمهای مارهاشامل هموتوکسين -نوروتوکسين -هموراژيک - ميوتوکسين و ترکيبی(Mixture )


+ نوشته شده در  85/03/03   توسط محمد حسین  | 

به نظر بسیاری از مردم تایوان شترمرغها چیزی بیش از پرنده ای بزرگ و خنده دار که در باغ وحش تایپه دیده می شوند نیستند. آنها بیش از گوشت و پرهای شترمرغ، به جثه بزرگ وگردن درازش علاقه دارند. اما به هر حال یک تجارت تدریجی شتر مرغ در تایوان در حال شکل گیری است زیرا پرورش دهندگان آنرا  جایگزینی سالم برای گوشت قرمز می دانند که ضمنا منبع تولید بسیاری از محصولات فرعی مفید نیز می باشد.

اگر چه پرورش دهندگان تجاری شترمرغ سالهای زیادی مشغول به کار بوده اند اما این تجارت تنها طی چند سال اخیر مورد توجه قرار گرفته است. بنابر گفته آقای چنگ رییس انجمن محلی شترمرغ از وقتی که دولت اجازه واردات شترمرغ را در اواخر سال 1997 صادر کرد، دامداران  تقریبا 1200شترمرغ زنده به تایوان وارد نمودند. او می گوید‍‍ بعد از سالها پرورش شترمرغ، اکنون 10000 شترمرغ در بیش از 230 مزرعه در این جزیره وجود دارد که امیدواریم این تعداد را تا ماه ژوئن به دو برابر افزایش دهیم او اضافه کرد ”مصرف ماهیانه محصولات شترمرغ در حال حاضر  10000کیلوگرم یا برابر گوشت حاصل از286 شترمرغ تخمین زده می شود. سال گذشته ارزش کلی محصولات شترمرغ شامل پرنده زنده و پوست تا سقف 3/3 میلیون دلار آمریکا بالا رفت.

تا به حال رستوران ها و هتل ها مشتاق ترین خریداران گوشت شترمرغ بوده اند. ازآنجایی که این صنعت هنوز کوچک ومقدار تولید گوشت شترمرغ کم است مصرف کنندگان به ندرت آنرا در بازار پیدا می کنند. در حال حاضر که رشد این تجارت بیشتر شده است دامداران امیدوارند بتوانند سود بیشتری از گوشت شترمرغ بدست آورند.

با این که طعم و ساختار گوشت شترمرغ به گوشت گوساله شبیه است  اما دو سوم چربی کمتری نسبت به آن دارد و به دلیل سطح کلسترول پایین و پروتئین و آهن بالا، گوشت این پرنده به عنوان یک جانشین رضایت بخش گوشت قرمز خریداران زیادی را به خود جلب کرده است. علاوه بر گوشت‏‏، شترمرغ پر، پوست، چربی و پوسته تخم نیز تولید می کند که هر یک مصارف مخصوص به خود را دارند.

آقای کیو-هو-یین دبیر این انجمن می گوید: پر شتر مرغ تنها پرعاری از الکتریسیته ساکن است لذا در کارخانه های دارای سیستم های الکترونیکی و کامپیوتری که الکتریسیته ساکن مشکل اصلی آنهاست(همانند مشکل کارخانه های نساجی) بسیار مفید است. این محصول همچنین در جلیقه و کیسه خواب ها نیز جایگزین شده است.

آقای کیو خاطر نشان کرد  که چرم شتر مرغ 5 برابر محکم تر از چرم گاو است و در عین حال قابلیت ارتجاعی بیشتری دارد اما  واقعیت آن است که مدتها  در صنعت چرم سازی دنیا به عنوان کالایی گران قیمت مطرح بوده است.

چربی این پرنده نیز تدریجا در میان روغنهای خوراکی و محصولات آرایشی راه باز کرده است.

 

 

از سوی دیگرعده ای از هنرمندان نیز به نقاشی روی پوسته بزرگ تخم شترمرغ علاقمندند.

شاید مهمترین امتیاز پرورش شترمرغ داشتن کمترین تاثیر منفی بر محیط زیست باشد.

 آقای کیو می گوید   آلودگی اندک یکی از دلایل ما برای تشویق پرورش شترمرغ است. شترمرغ آب کمی مصرف نموده و مدفوع کمی تولید می کند و بر خلاف مرغ این مدفوع به ندرت تبدیل به منبع آلودگی می شود. همچنین شترمرغها مانند ماکیان اهلی نشده اند که بدین معناست که آنها سازگاری بیشتری با محیط زیست طبیعی خود داشته و در برابر بیماریها نیز مقاوم ترند.

پرورش تجاری شترمرغ، اولین بار در اواسط قرن نوزدهم در آفریقای جنوبی شروع شد و این کشور صنعت شترمرغ را سالها در انحصار خود داشت. سایر کشورها با شروع واردات شترمرغ زنده و توسعه این صنعت از حدود یک دهه گذشته، بازار آن را گشودند.

 ارزش اقتصادی بسیارزیاد شترمرغ کریس-چن را بر آن داشت که به این تجارت بپردازد. در سال 1997 او شرکت  galant ostrich ranch Co. Ltd. را تاسیس و شروع به واردات شترمرغ نمود. galant  همچنین برای معرفی گوشت شترمرغ به مصرف کننده ها و توسعه محصولات جدید مانند سوسیس، ژلاتین و گوشت با توزیع کننده ها و رستورانها  همکاری می کند.

اگر چه چرم شترمرغ تایوانی هنوز نسبتا کمیاب است اما در ژاپن مشتریانی هر چند کم اما قابل اعتماد بدست آورده است.

علی رغم اینکه تولید کنندگان محلی چرم کاملا قادر به پردازش پوست شترمرغ هستند اما پیشرفت این جنبه از این تجارت  نیازمند صرف وقت زیادی می باشد.

آقای کیو می گوید  تایوان یک بازار بسیار کوچک برای تجارت شترمرغ است به همین دلیل ما این پرندگان را بیشتر به دلیل گوشتشان پرورش می دهیم. او همچنین خاطر نشان می کند که در آفریقای جنوبی برای بیشتر پرورش دهندگان، پوست شترمرغ منبع اصلی سوددهی محسوب می شود. بعضی مردم شترمرغ را نه برای گوشت که فقط برای چرم پرورش می دهند که این موضوع در آینده جزو اهداف شرکتهای محلی قرار خواهد گرفت. در حال حاضر بزرگترین شرکت تجاری شترمرغ در جزیره ، galant  است که بر روی بازار گوشت شترمرغ متمرکز خواهد شد.

آقای چن توضیح داد که نیاز به واردات شترمرغ، پرورش این پرنده را نسبت به کشورهایی چون استرالیا و ایالات متحده امریکا گران تر نموده است او می گوید ما اندام های داخلی شترمرغ را به عنوان محصول تازه و یا محصول فر آوری شده می فروشیم که کمی سوددهی را بیشتر می کند و می تواند نسبتا هزینه بالای پرورش شترمرغ را تعدیل کند.

تایوان سالانه نزدیک به 65000 تن گوشت گاو وارد می کند که برابر با 93 درصد کل گوشت موجود در بازارآن است. دامداران امیدوارند که گوشت شترمرغ بتواند 10 درصد از این مقدار را در اختیار بگیرد که برابر با 200000 شترمرغ در سال خواهد بود.  چن می گوید که این موضوع می تواند به وسیله معاش دامداران  تبدیل  شده و از سوی دیگر موجب استفاده بهینه از زمین های غیر زراعی  گردد.

شرکت ایالتی taiwan sugar نیز  به توانمندی های بازار این پرنده توجه دارد. این شرکت در گذشته صرفا دارای مزارع پرورش خوک بود اما در سال 1998 به پرورش شترمرغ رو آورد. بخش بیوتکنولوژی taisugar خط تولید نوعی کرم صورت را ایجاد نموده که از چربی شترمرغ تولید می شود  و این محصول تا آخر سال به بازار خواهد آمد.

گرچه اخبار گسترده ای که در مورد محصولات شترمرغ منتشر می شود می تواند آگاهی های مردم را در زمینه تجارت شترمرغ افزایش دهد ولی با این وجود روشهای تولید و توسعه بازار دغدغه اصلی این تجارت محسوب می شود.

میزان زنده مانی جوجه شترمرغ ها تا3 ماهگی در حال حاضر 50 در صد است که مزرعه داران انتظار افزایش آنرا تا 75 درصد داشته واز سوی دیگر بدنبال کاهش سن بلوغ شترمرغ نیز می باشند.

آقای چن می گوید برای باز کردن این بازار به ابتکار زیادی نیاز است ازجمله لازم است تا دولت محیطی سودمند جهت توسعه برایمان فراهم کند. تمام سهامداران بر این باورند که وزارت کشاورزی باید هر چه زودتر شترمرغ را در لیست ماکیان اهلی قرار دهد. در حال حاضر مرغ، اردک، غاز و بوقلمون در این لیست قرار دارند که در این صورت اضافه شدن شترمرغ به آن، دولت می تواند علاوه برنظارت کمکهای مناسبی نیز به مزارع شترمرغ ارائه کند که باعث  توسعه بهتراین صنعت خواهد شد.

 

 

 

+ نوشته شده در  85/01/24   توسط محمد حسین  | 

تاریخچه اسب

 

« آثاری از اسب های ترکمن تا چهار صد سال قبل ا ز میلا د مسیح در گورستان های ا قوام سکائی در پازیریک در کوه های آلتائی بدست آمده که نشان می دهد در 400سال قبل از میلاد مسیح نیز اسب های ترکمن را مانند زمان کنونی با نمد می پیچیدند.

اسب های لاغر اندام و بلند بالای ترکمن در این گورستان ها همراه با اربابان وخادمین خود دفن شده و اسب های ضعیف را نیز کشته وبا این اسب های اصیل به خاک می سپردند و بر آن عـقـیده بودند که خادمین نیز سوا ر بر این اسب ها پست تر شده، همراه سروران خود به اتفاق اسب های اصیل به آ سمان ها خواهند رفت.

امپراطوران سلسله ی « هان» در چین عاشق این اسب های لاغر ا ندام و کشیده ی ترکمن بوده و آ ن ها را اسب های آ سمانی می نامیدند. به همین دلیل لشکریان خود را برای گرفتن این اسب ها نزد خوانین تراکمه می فرستادند که با یا به عـنوان امانت گرفته یا خریده واگر میسر نبود به سرقت می بردند. بدین منوال تا بالاخره قراردادی بین طرفین بسته شد که هر ساله تعداد سی راس از این اسب ها به امپراطور چین داده شود. در سپاه داریوش هخامنشی سی هزار اسب ترکمن موجود بوده است.»

اسب ترکمن در دو مقطع از تاریخ شد یدا از دست حکام ضربه خورده است یکی در دوره ی نادر شاه افشار که اسب های ترکمنی با سیلمی های عرب ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران به وجود می آید. در این مورد در کتاب تبار نامه اسب ترکمن آمده است: « یکی دیگر از تیره های اسب ترکمن، چناران است که این اسب وسیله ی نادر شاه برای لشکر کشی و سواره نظام ایران به منظور تصرف هندوستان به وجود آورده شده است. برای رسیدن به هندوستان راه های طولانی وطاقت فرسا در پیش لشکریان ایران بوده و برای طی این مسیر احتیاج به یک مرکبی بود که قادر باشد این مشکل را حل کند به این منظور طبق دستور نادر شاه سیلمی های عرب با مادیان  های ترکمن ترکیب ونژاد جدیدی به نام چناران به وجود آمد».

باز طبق نوشته ی تبار نامه ی اسب « مدارک قابل ملاحظه ای دردست است که نشان می دهد یکی از اجداد اولیه در طولید اسب انگلیسی( تروبرد )، اسب بلند، کشیده وسریع ترکمن می باشد که در تمام مدت 2000سال تاریخ خود این اسب از لحاظ چابکی، استقامت و پرش مورد تحسین عموم بوده است».

نویسنده ی اثر تبار نامه ی اسب در مورد سابقه ی نژاد یموت می نویسد:  

« متجاوز از چندین قرن است که اسب های منطقه ی فارس، خوزستان برای سیلمی ( تخم کشی ) به دشت گرگان برده شده وبا مادیان های ترکمن مخلوط گردیده اند که نتیجه ی آن تیره ی یموت است که با دیگر تیره های ترکمن از قبیل آخال تکه در بعضی مشخصات اختلاف دارد. تیره ی یموت از لحاظ هیکل کوچکتر ولیکن با استخوان بندی قویتر وسم های محکم تر و به طور کلی اندامش سبک تر ولی استقامت این تیره بسیار عالی بوده ویال ودم آن نیز پر پشت تر می باشد.

یموت اسب سریعی نیست ولیکن پر نفس است؛ در سال های اخیر به علت ورود اسب های خالص پاکستانی که مناسب برای مسابقات سرعت در دور های کوتاه هستند، میدان رقابت برای اسب های ترکمن که دارای قدرت ونفس هستند تنگ شده و در نتیجه تعدادی از اسبداران ترکمن بدون هیچگونه مطالعه ی علمی و هدف صحیح شروع به خریدن آن برای تخم کشی با مادیان های ترکمنی نمودند و اسب های دو خونی به وجود آمد. این نوع کشش ها اصالت چندین صد ساله اسب ترکمن را نیز از بین برده است ».

 

خصوصیات اسب ترکمن: یموت- آخال تکه           

اسب های آخال تکه و یموت شرایط ومشخصات کلی زیر را دارا می باشند:

 

1- قد: اسب 148تا155 سانتیمتر، مادیان 147 تا 153 سانتی متر.

2- سر: صورت کشیده وبلند، استخوانی، ظریف، نیم رخ محدب یا صاف.

3- گوش: گوش ها دراز تر از اسب عرب و کاکل آنها کم مو ونرم ، فک بال وپایین کشیده.

4- گردن: بلند، کشیده، نازک و اتصال آن به بدن قوی.

5- شانه: بلند و عضلانی.

6- کمر: بلند وکشیده

7- کپل: کم شیب با عرض خوب و خروج دم بالاتر شروع می شود و اغلب دم ها کم مو و بلند و هیچ وقت دم نمی گیرند، زیر دم یعنی سرین جادارتر است.

8- سینه: عمیق قوی و متناسب، دور سینه اسب به طور متوسط 167 سانتیمترو مادیان به طور متوسط 165 سانتیمتر است.

9- قلم دست وپا: بلند وکشیده، قوی و استخوانی ولیکن ظریف، مفاصل قوی و متناسب، ساق متناسب و خوش ترکیب، بخلق نسبتا کوتاه و کم مو، سم پهن تر وکوتاه تر از اسب عرب.

10- فاصله ی بین زانو و بخلق به طور متوسط برای اسب 19 سانتیمتر و برای مادیان 18 سانتیمتر.

11- کتف: عریض، بلند افتاده.

12- اندام: بلند وکشیده و باریک با شکم جمع.

13- پوست: نرم وموج دار و براق، یال و دم کم موو روی ساق پاهاعاری از پشم وموی بلند.

14- بلند ترین نقطه ی شانه تا بلند ترین نقطه ی کپل اسب2/154سانتی متر، مادیان154 سانتی متر.

15- رنگ های اصلی: کهر، نیله، کرنک، سمند و قره کهر.

16- خصوصیات اخلاقی: خونسرد، نجیب و مطیع.

17- امکانات اسب: کورس، پرش، سواری.

18- تغذیه: کاه، علف بهاره، جو، یونجه.

19- مناسب ترین آب وهوا و منطقه مورد نظر:

هوای معتدل و مرطوب و اراضی نرم غیر شنی و سنگلاخ مانند منطقه « تمر قره قوزی »- آی تمر- یلی بدراق واقع در بخش کلاله.

20- طول بدن اسب ترکمن کشیده وباریک. این کشیدگی در نوع آخال تکه بیشتر از اسب یموت است.

21- سم اسب های ترکمن مخصوص خاک نرم و بهتر و سالم است.

 

        تیره های اسب ترکمن        

اسب ترکمن دارای دو تیره ی مشخص ویک تیره ی مخلوط ولی معروف می باشد به شرح زیر: 

1- یموت   2- آخال تکه   3- چناران   

گذشته از سه تیره ی فوق انواعی از نژاد اسب با تغییرات جزئی به نام « جرگلان » و جیب ایشان وغیره ... وجود داردکه فقط به مناسبت پرورش در منطقه نام گرفته اند و تغییری در جهت شکل در آن ها به وجود نیامده است.

 

        پوشش اسب

اسب ترکمن پوششی مخصوص و مفصل دارد که همراه با زیو های آ ن به اسب زیبایی می بخشد. جل های بسیار قشنگی از گلیم و قالیچه می بافند و آن را روی نمد بسیار بلند که مخصوص پوشش اسب است می اندازند.این پوشش ها عبارت اند از:

1- درونی ترین پوشش اسب را « اچرگی » می نامند.

2- بعد از « اچرگی» ، نمد دیگری به نام« گزرمن» قرار می دهند.

3- جًــل و « اورتمن» پوشش های بعدی را تشکیل می دهند.

تمامی این پوشش هارا با بندی به نام « قارن باق» ( شکم بند) به تنگ گاه سینه ی اسب وصل می کنند. در زمستان اسب را با نمد سفید و بزرگی می پوشانند که به آن « بورامه کچه » می گویند.

ترکمن ها به اسب نعل نمی کوبند چون خاک صحرا نرم است و احتیاجی به نعل ندارد.زین را به ترکمنی « ایه ر» می نامند که رکاب « اوزنگ» به آن متصل است مهار اسب را « اویه ن» می نامند.

 

 

      زیور اسب

اسب ترکمن دارای زیورآلات نقره ای باآب طلا داشت که به اسب زیبایی خاصی می داد که عبارتند از:  

1- آلاغا یش: نوار چرمی که روی آن را با نقره وطلا آرایش داده زیور بسیار جالبی که نفیس و گرانقیمتی است وآن  را به گردن اسب می بندند.

2- گووس بند: زیوری از طلا و نقره بعد از آلاغا یش می بندند.

3- یل فه ووچ: که بر پیشانی اسب می بندند و دارای  زیــوری است از نقـــره وطلا، که جهت دفع مزاحمت حشرات مزاحم استفاده  می شود.

طناب مخصوصی به نام « یان طناب» که طنابی است که از کنار لگام عبور می دهند.

مربی اسب را به ترکمنی « سیس» و تازنده یاسب را که نوجوانی 8 الی 12 ساله است « آت اوعلان» می نامند.

اسب تازه به دنیا آمده « کره» را وقتی دوساله شد« ایکی یاشار» و در سه سالگی « اوچ یاشار» می نامند.

مادیان های  ترکمن را در 6 ماهگی از شیر گرفته، آن ها را با نمد زین کرده و با دهنه آشنا می کنند. شرکت در مسابقات اسبدوانی برای اسب های ترکمن از یک سالگی شروع می شود و روزانه اسب را برای آماده شدن به راهپیمایی طویل فرستاده و در بعضی اوقات اسب را چهارنعل می تازند.

 

 

     مسابقات اسبدوانی

در گذشته به مناسبت های جشن عروسی یا تولد فرزند و یا به مناسبت های دیگر مسابقات بر گزار می شد که شکل خاصی داشت که به صورت دویده به دور میدان به تعداد سیزده بار بودکه این میدان را « آیلم» می گفتند. داوری سیزده قطعه چوب به دست گرفته با هر بار گذشتن از مقابل داوران یکی از چوب هارا به زمین می گذاشت و الی آخر که برنده معین می شد.

بعد ها از نفـوذ فـرهـنگ غـربی، شکل مسابقات سنتی عوض شده و به صورت مانژ ودپار در آمده است. پرداخت جایزه نقدی، روح تجارت ومادی گری، جای تبلیغ و ترویج مردانگی و شجاعت را گرفته است.

منبع : تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن ها

+ نوشته شده در  84/12/20   توسط محمد حسین  | 

بررسي‌هاي باستان شناسي نشان داده اهلي كردن دام‌هايي مانند گاو و گوسفند و بز يكي از مراحل مهم در تاريخ زندگي و ادامه حيات انسان روي كره خاكي بوده است. اين اتفاق توانست انسان را در مناطقي كه از نظر كشاورزي و دامپروري مناسب بودند ساكن و پايه‌هاي تمدن و زندگي اجتماعي را پي ريزي كند.

محققين، اهلي كردن دام‌ها به وسيله انسان را در حدود"6000" سال قبل تخمين مي‌زنند و از همان زمان نيز استفاده از شير براي مصارف انساني شروع شده است.

بنابر آنچه بيان شد شير اولين ماده غذايي حاصل از نگهداري دام بوده كه وارد چرخه غذايي انسان شده است. امروزه با گذشت ساليان بسيار طولاني، اين فرآورده گوارا جاي بيشتري را در سفره غذايي انسان باز كرده و همچنان مطلوبيت خود را به عنوان يك ماده سالم و مغذي و گوارا حفظ كرده است.

شير تنها غذاي نوزادان پستانداران در هنگام تولد مي‌باشد. تركيبات شير متناسب با ويژگي‌هاي هر جاندار متفاوت است. شير توليد شده در 7 تا 10 روز اول دوره شيردهي تركيبي متفاوت با بقيه شير توليد شده در اين دوران دارد. اين شير سرشار از تركيبات ايمني‌ساز (Antibody) بوده و نوزاد دام را در ابتداي زندگي در حالي‌كه سيستم‌هاي دفاعي بدنش هنوز فعال نشده در برابر بيماري‌ها مقاوم مي‌سازد. در بين شير دام‌هاي مختلف، شير گاو از نظر تركيب به شير انسان نزديك‌تر است.

شير در غدد پستاني پستانداران توليد مي‌شود. براي توليد هر ليتر شير بايد حدود "800" تا "900" ليتر خون از غدد پستاني عبور كند. تركيب عمومي‌شير بسيار شبيه خون است، زيرا ماده اوليه براي ساختن شير در بدن، خون مي‌باشد. شايد به اين دليل شير در بين فرهنگ و آداب و رسوم ملل مختلف جايگاه خاصي را به خود اختصاص داده است.

براي مثال در آيين اسلامي‌شير خوردن دو نوزاد مختلف از يك مادر، بين آنها پيوند برادر-خواهر خواندگي ايجاد مي‌كند. يا در هندوستان هندوها گاو را حيوان مقدسي مي‌دانند. بنابراين شير حاصله از اين دام را نيز مقدس دانسته و هر هندي در روز يك فنجان يا يك ليوان شير مي‌آشامد. به اين دليل هند بزرگترين كشور توليد كننده شير (80 ميليون تن در سال) و در عين حال بزرگترين مصرف كننده آن مي‌باشد.

در ايران باستان نيز شير از اهميت زيادي برخوردار بوده و در هنگام پيشكش هدايا، دولت‌هاي مختلف به شاهان ساساني در ابتدا جامي‌شير را به عنوان مظهر پاكي و سلامت هديه مي‌كردند.

به دليل اهميت مصرف شير و نقش آن در سلامت جامعه، امروزه مصرف سرانه شير (مقدار شيري كه هر نفر در يك سال مي‌نوشد) را در كشورهاي مختلف جهان به عنوان شاخص توسعه در نظر مي‌گيرند.

تركيبات شير

تركيبات عمده شير را آب، چربي، پروتئين، لاكتوز (قند شير)،‌ ويتامين‌ها و مواد معدني تشكيل مي‌دهند. شير يك تركيب مغزي و كامل مي‌باشد شير به عنوان دارو در اغلب نوشته‌هاي باستاني و در طب قديم از شير به عنوان دارو در درمان بعضي بيماري‌ها ياد شده است. امروزه نيز اين عقيده وجود دارد كه شير بهترين غذا براي بيماران مي‌باشد. به علت سهل‌الهضم بودن اين ماده آن را همواره در رژيم تغذيه‌اي بيماران قرار داده و مصرف شير در برنامه غذايي روزانه اكثر افراد جامعه توصيه مي‌شود.

شير به عنوان منبع كلسيم
کلسيم يكي از مهمترين تركيبات معدني مغذي مي‌باشد و بايد از طريق غذا وارد بدن انسان شود. كلسيم نقش اساسي در استحكام استخوان‌ها و سلامت دندان‌ها دارد.

از ديگر فوايد كلسيم مي‌توان به نقش آن در انقباض ماهيچه‌ها، لخته شدن خون، انتقال پيام‌هاي عصبي نام برد. هر ليوان شير (250 ميلي ليتر) حدود 315 ميلي گرم كلسيم دارد كه 30 درصد كلسيم روزانه مورد نياز بدن انسان را تامين مي‌كند.

بنابراين مصرف روزانه سه ليوان شير مي‌تواند نياز بدن به كلسيم را كاملا مرتفع سازد. جذب كلسيم در بدن به عوامل خاص بستگي دارد بري مثال تعادل كلسيم با فسفر اهميت زيادي در جذب كلسيم دارد به اين دليل مصرف قرص‌هاي كلسيم به دليل داشتن كلسيم غير بيولوژيك از جذب مناسبي برخوردار نمي‌باشند.

در حاليكه كلسيم در شير به صورت بيولوژيك (حياتي) موجود بوده و همراه با ديگر عوامل موثر در جذب مانند ويتامين D بهتر جذب مي‌شود.كودكان و زنان شيرده به كلسيم بيشتري نياز دارند. اغلب سالخوردگان از پوكي استخوان رنج مي‌برند در سنين بالا به علت تغييرات فيزيولوژيكي هورمون‌هاي بدن، جذب كلسيم دچار اختلال مي‌شود. تحقيقات نشان داده است اين گونه افراد كلسيم شير را بهتر جذب مي‌كنند.

چربي شير
چربي در شير به صورت گويچه‌هايي با اندازه‌هاي مختلف وجود دارد. در حدود "60" درصد چربي شير از نوع اشباع شده است. اين مقدار در طول فصول با تغيير تغذيه دام تغيير مي‌كند.چربي شير علاوه بر انرژي‌زا بودن به دليل وجود ويتامين محلول در چربي مانند "A"و "D" ارزش غذايي بالايي دارد.

برخي تحقيقات نشان داده است كه مصرف تركيب كامل شير، نمي‌تواند منشا ايجاد بيماري افزايش چربي در خون باشد. بلكه آنان بيماري افزايش چربي خون را ناشي از مصرف شكلهاي ديگري چربي مانند انواع چربي‌هاي هيدروژنه گياهي و اختلال در سوخت ساز اين نوع چربي‌ها مي‌دانند.

پروتئين‌هاي شير
پروتئين‌هاي شير را مي‌توان در دو دسته قرار داد: كازئين و پروتئين‌هاي آب پنير. هر دو دسته اين پروتئين‌ها در مراحل سوخت و ساز داخل بدن، اسيد آمينه‌هاي ضروري را توليد مي‌كنند كه براي ساخت پروتئين‌هاي بدن مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

اسيدآمينه‌هاي ضروري اسيدآمينه‌هاي هستند كه بايد از طريق تغذيه وارد بدن انسان شوند. شير اگر با غلات مصرف شود از غناي پروتييني بيشتري برخوردار است.

قند شير يا لاكتوز
قند موجود در شير لاكتوز نام دارد. اين ماده به وسيله آنزيم‌هاي خاصي در سيستم گوارشي تجزيه شده و به قندهاي ساده‌تري تبديل مي‌شود. آنزيم تجزيه كننده لاكتوز در ابتداي تولد و تا سنين كودكي در سيستم گوارشي انسان ترشح مي‌شود، اما در عده‌اي از مردم بنا به دلايل ناشناخته‌اي، مقدار اين آنزيم در جواني و بزرگسالي رو به نقصان گذاشته و يا توليد نمي‌شود.

در اين موارد بدن اين افراد قادر به تجزيه قند شير نبوده و اگر اين افراد شير بنوشند با نفخ و اختلالات گوارشي مواجه خواهند شد. اين حالت را بيماري عدم تحمل لاكتوز مي‌نامند. اغلب اين افراد از نوشيدن شير امتناع مي‌ورزند.

بيماري يا اختلال عدم تحمل لاكتوز به صورت بسيار حاد در افراد محدودي ديده مي‌شود و اكثر افرادي كه به آن دچار هستند با درجات متفاوت اين اختلال را تحمل مي‌كنند. چون شير تركيبي بسيار مغذي و حياتي است نبايد اين افراد از خوردن آن امتناع كنند.

روشهاي زير براي مصرف شير در افرادي كه مشكل عدم تحمل لاكتوز را دارند، پيشنهاد شده است:
1ـ شير را به صورت سرد مصرف كنند.

2 ـ شير را به مقدار كم و به دفعات متعدد بنوشند.

3 ـ از شيرهاي بدون لاكتوز (كه در دسترس است) استفاده كنند.

4 ـ از فرآورده‌هاي ديگر لبني مانند ماست و پنير استفاده كنند. زيرا لاكتوز شير در اين فرآورده‌ها در ضمن فرآيند توليد كاملا تجزيه مي‌شود.

ويتامين‌هاي موجود در شير

شير حاوي ويتامين‌هاي مختلف مي‌باشد كه عبارتند از: ويتامينA ويتامين D، تيامين، ريبوفلاوين، نياسين، ويتامين B6 ، فولاسين، ويتامين B12 و پانتوتنات. لازم به ذكر است كه جوشاندن شير تاثير مخربي بر روي ويتامين‌هاي موجود در آن دارد. لذا بايد سعي شود از شير پاستوريزه استفاده شود.

در صنعت شير را براي پاستوريزه كردن تا دماي"75" درجه سانتي‌گراد به مدت "15" ثانيه حرارت مي‌دهند. اين دما تاثير چنداني بر روي مواد مغذي شير ندارد.

املاح شير

شير داراي مقادير مختلفي از فسفات‌ها، منيزيم، روي، پتاسيم و كلسيم مي‌باشد. همانطوري كه بيان شد عمده‌ترين املاح شير كلسيم است. اين ماده در مقايسه با ديگر املاح از قابليت جذب بالاتري برخوردار است.

شير در اغلب مسموميت‌ها به عنوان تركيب كاهش دهنده عوارض مسموميت مورد استفاده قرار ميگيرد. امروزه آلودگي‌هاي ناشي از سرب يكي از خطرناكترين عوارض زندگي شهري است. مصرف روزانه يك ليوان شير مي‌تواند تا حدود زيادي نياز بدن انسان را تامين كند و بروز عوارض مسموميت با اين ماده را كاهش ‌دهد. شير همچنين نقش مهمي‌در سلامت پوست دارد. وجود ويتامينها در شير، سلامت پوست را تقويت مي‌كند.

يك بررسي نشان داده خانواده‌هايي كه در آنها مصرف روزانه يك ليوان شير به صورت عادت درآمده است، فرزنداني شاداب و باهوش دارند. نكته آخر در خصوص مصرف شير، مراعات نكات بهداشتي در تهيه و نگهداري و مصرف اين فرآورده است كه نكات زير توصيه مي‌شود:

1 ـ هميشه از شيرهاي پاستوريزه استفاده كنيد.

2 ـ شير پاستوريزه را حتما در يخچال نگهداري كنيد.

3 ـ از مصرف شيري كه، بو، طعم، و مزه آن تغيير كرده است خودداري كنيد.

4 ـ شير UHT يا استريل را پس از باز كردن در يخچال نگهداري كنيد.

5 ـ از جابجايي ظروف شير از داخل ظرف اصلي به داخل ظروف خانگي خودداري كنيد. حتي اگر ظاهر اين ظرف چندان مرتب به نظر نرسد زيرا در هر شرايط داخل ظروف بسته بندي شير كاملا استريل بوده و براي نگهداري شير مناسب‌تر است.

6 ـ نكته آخر اين كه روزانه حداقل يك ليوان شير بنوشيد.

+ نوشته شده در  84/08/29   توسط علی  | 

بر خلاف قانون اداره كل دامپزشكي در داخل و اطراف تهران (دركه، پونك، قلعه مرغي، اراضي اطراف بزرگراه چمران و...) گوسفنداني پرورش داده مي  شوند كه به جاي علوفه به آنها تريد كاه، آرد و نمك و نان خشك كپك زده كه از زباله ها جمع آوري شده خورانده مي  شود كه باعث اشتهاي كاذب شده و آنها را به نوشيدن مقادير زيادي آب وادار مي  كند كه علاوه بر شكنجه و آزار گوسفندان آنها را به بيماري هاي مختلفي مبتلا مي  كند. اين گوسفندان را نخريد. پس از ذبح يك گوسفند ۷۰ كيلويي متوجه خواهيد شد كه حداقل ۱۵ كيلوي آن وزن ناخالص شكم آن بوده است.

+ نوشته شده در  84/08/29   توسط علی  | 

كودكان خود را به مراكز نگهداري از حيوانات وحشي و نمونه هاي مرده و تاكسيدرمي شده آنها نبريد. فضاي اين مراكز مملو از باكتري ها و ميكروب هاي گاه ناشناخته اي هستند كه حيوانات محبوس در قفس هاي تنگ و غيربهداشتي ناقل آن مي  باشند. ۶۰ درصد از كودكان با ديدن حيوانات زنده در زندان هايي از فولاد و سيمان و نمونه هاي مرده آنها در فضايي هولناك و بدبو، دچار ترس و اندوه مي  شوند كه مي  تواند در ۵۰ درصد آنها به حالات افسردگي، كابوس در خواب و شب ادراري منجر شود و این کودکان برای همیشه از حیوانات متنفر شوند.

+ نوشته شده در  84/08/25   توسط علی  |