کیفیت بهداشتی شیر خام تحت تاثیر عوامل مختلفی از زمان دوشش تا زمان ورود و فراوری در کارخانه قرار می گیرد.
که در اینجا به برخی از نکات حائز اهمیت در حفظ سلامت و بهداشت شیر در دامداری اشاره می گردد:
  • شستن و ضدعفونی دست کارگران قبل از دوشش و استفاده از چکمه و لباس کار مخصوص در هنگام شیردوشی مانع از انتقال بیماری به داخل و خارج از محیط شیردوشی می شود.
  • استفاده از دستکش هنگام دوشش و ضدعفونی مرتب دستکش‌ها انتقال بیماری را در میان دامها %۲۰ کاهش می‌دهد.
  • افراد مسئول شیردوشی بایستی آموزش کافی برای شناسایی سریع دام های مبتلا به بیماری ورم پستان بالینی را دیده باشند.
  • قبل و بعد از دوشش شستن و ضدعفونی پستان امر ضروری بوده و ماده ضدعفونی کننده (آب گرم حاوی ۲۵۰ppm هیپوکلریت یا ۶۰ppm ید) نیز باید به مدت کافی (۳۰ ثانیه) در محل پستان باقی بماند.در صورتیکه شستشو به درستی انجام نشوند به جای ممانعت از آلودگی به رشد میکروارگانیسم‌ها کمک می‌کند، ضمنا باید بعد از عمل شستشو با استفاده از کاغذ یا حوله اختصاصی پستان دام خشک شود و بلافاصله پس از آن ماشین شیردوش به نوک پستان متصل گردد. از آنجایی که میکروارگانیسم‌های عامل بیماری می‌توانند بر روی دستمال یا حوله مورد استفاده برای خشک کردن حتی تا چند روز باقی بماند بنابراین استفاده از دستمال‌های یکبار مصرف و اختصاصی ضروری است.
  • خشک و تمیز بودن محیط نگهداری دام از دیگر فاکتورهای موثر در پیشگیری از ابتلای دام به بیماری به شمار می‌آید. استفاده از بستر مناسب نظیر استفاده از مواد غیر آلی مانند شن و سنگ آهک فشرده نسبت به مواد آلی مانند کاه و خاک اره، به این دلیل که از نظر مواد مغذی و رطوبت در سطح پایینی قرار دارند، می توانند به کنترل عوامل بیماریزای محیطی کمک کند، به علاوه مکان نگهداری دام نیز باید از دام در برابر شرایط نامناسب محیطی محافظت کند.
  • استفاده نادرست از دستگاه شیردوشی، می‌تواند عامل صدمه به بافت پستانی گردد. ضدعفونی دستگاه شیردوشی نیز در کاهش انتقال عوامل آلودگی و جلوگیری از رشد باکتریایی و انتفال عوامل بیماریزا موثر است. به این منظور یک ظرف پر از آب در کنار ماشین شیردوش قرار می‌گیرد و پس از هر دوشش و جدا کردن خرچنگی با استفاده از آب محتوی مواد ضدعفونی کننده، شستشو صورت می گیرد، سپس ظرف آب را تخلیه و مجدداً پر می‌کنند. گاهی اوقات نیز از روش شستشوی اتوماتیک استفاده می‌شود.
  • شستشوی سالن شیردوشی: بعد از هر شیردوش علاوه بر اینکه از طریق سیستم CIP لوله‌ها و دستگاه‌های شیردوشی شستشو و ضدعفونی می شوند، بایستی کف و دیواره‌های سالن و کلیه ظروف را شستشو و ضدعفونی نمود.
  • از آنجایی که پس از دوشش مجاری نوک پستان و اسفنکتر و ماهیچه‌های آن در اثر ترشح هورمون اکسی توسین و دوشش شیر، شل و مجرای پستان باز است پس از خاتمه شیردوشی بایستی با ریختن غذا در آخور حداقل به مدت یکساعت دام را سر پا نگه داشت.
  • در هنگام خرید دام جدید ابتدا باید از ورود آن به گله جلوگیری کرد و وضعیت آن را از نظر عوامل بیماریزا بررسی نمود. این امر در جلوگیری از گسترش پاتوژنهای مسری در مرحله شیردوشی کمک می‌کند.
  • حضور افراد مجرب در بررسی تجهیزات شیردوشی حداقل ۲ بار در سال و بازبینی روزانه دستگاه شیردوش نیز از نکات حائز اهمیت محسوب می شود.
  • جدا کردن دام‌های پیر و با سابقه بیماری و تعداد سلولهای سوماتیک بالای ۴۰۰ هزار یا دام‌هایی که به ۳ بار درمان آنتی‌بیوتیکی در طول دوره شیردهی پاسخ نداده باشند، نیز از نکاتی است که باید مورد توجه دامداران قرار گیرد.
  • ممانعت از اختلاط شیردامهای آلوده و سالم و دوشش دام‌های بیمار در انتهای شیردوشی نیز نکته مهمی است که باید به آن توجه شود.
  • گزارش شمار سلولهای سوماتیک هر گاو هر ۶ ماه یکبار می تواند در جداسازی گاوهای آلوده کمک ‌کند.
  • گزارش میانگین شمارش سلولهای سوماتیک گله هر ۶ ماه یکبار می‌تواند به ردیابی مواردی نظیر مشکلات در تجهیزات، تغییرات در مدیریت شیردوشی و بهداشت بیانجامد.

 

منبع:  سایت تخصصی صنعت شیر ایران (منابع اصلی مقاله را در این سایت مشاهده کنید)